عسکه۲ چیست؟ قرارداد سکه بانک مرکزی با سود 7 درصدی؟
بانک مرکزی با عرضه اوراق سلف موازی استاندارد سکه با نماد «عسکه۲»، ابزار جدیدی را وارد بازار سرمایه ایران کرده است که امکان سرمایهگذاری بر روی سکه طلا را بدون نیاز به خرید مستقیم سکه فیزیکی فراهم میکند. یکی از مهمترین ویژگیهای این اوراق، در نظر گرفتن سازوکاری برای حداقل بازدهی ۷ درصدی در سررسید سهماهه است؛ موضوعی که باعث شده عسکه۲ مورد توجه سرمایهگذاران بازار طلا و سرمایه قرار بگیرد.
اما عسکه۲ چیست و چگونه کار میکند؟ سود ۷ درصدی این اوراق چگونه محاسبه میشود؟ آیا خریدار علاوه بر افزایش احتمالی قیمت سکه، ۷ درصد سود جداگانه دریافت میکند؟ و اساساً چرا بانک مرکزی چنین ابزاری را ایجاد کرده است؟
در این مطلب از آکادمی چارتیکس قصد داریم تا به شکل ساده به سوالات بالا پاسخ دهیم. با ما همراه باشید…
اوراق عسکه۲ چیست؟
«عسکه۲» نماد اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه است که توسط بانک مرکزی و از طریق بورس کالای ایران عرضه شده است. دارایی پایه این اوراق، سکه تمام بهار آزادی است و سرمایهگذاران میتوانند از طریق بازار سرمایه نسبت به خرید و فروش آن اقدام کنند.
در اولین مرحله عرضه، ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ در قالب این اوراق عرضه شد و برای آن سررسید سهماهه در نظر گرفته شده است. به زبان ساده، سرمایهگذار به جای اینکه مستقیماً به بازار مراجعه کرده و سکه فیزیکی خریداری کند، میتواند اوراقی را خریداری کند که ارزش آن به سکه طلا گره خورده است.
این موضوع چند مزیت دارد. سرمایهگذار دیگر با مشکلاتی مانند نگهداری سکه فیزیکی، احتمال سرقت، تشخیص اصالت یا جابهجایی آن مواجه نیست و در عین حال میتواند از طریق یک بازار رسمی و تحت نظارت در سکه سرمایهگذاری کند.
سود ۷ درصدی عسکه۲ چگونه محاسبه میشود؟
یکی از مهمترین دلایل جلب توجه اوراق عسکه۲، موضوع حداقل بازدهی ۷ درصدی در سررسید است. برای درک این موضوع بهتر است یک مثال ساده در نظر بگیریم.
فرض کنید قیمت مبنای یک سکه در زمان انتشار اوراق 200 میلیون تومان باشد. بر اساس سازوکار طراحیشده برای این اوراق، قیمت اعمال اختیار فروش در سررسید معادل ۷ درصد بیشتر از قیمت کشفشده در زمان انتشار خواهد بود.
در این مثال، این رقم برابر است با:
200 میلیون تومان + 7 درصد = 214 میلیون تومان
حالا فرض کنید سه ماه گذشته و زمان سررسید فرا رسیده است و بازار در این روند صعودی داشته و قیمت سکه به 250 میلیون تومان رسیده باشد. در این شرایط شما میتوانید وارد پروسه تحویل فیزیکی شده و سکههای خود را تحویل گرفته و در بازار آزاد به فروش برسانید و به جای 14 میلیون تومان سود، 50 میلیون تومان سود کنید.
اما فرض کنید که بعد از گذشت سه ماه، قیمت به 180 میلیون تومان رسیده باشد. در این شرایط نیز شما میتوانید از همان اختیار فروش استفاده کنید و سود 7 درصدی خود را دریافت کنید. در نهایت شما 14 میلیون تومان سود خواهید کرد.
بنابراین این سازوکار نوعی کف بازدهی برای اوراق در سررسید ایجاد میکند.
آیا عسکه۲ هر ماه سود پرداخت میکند؟
خیر! این نکته یکی از مهمترین مواردی است که باید درباره عسکه۲ مورد توجه قرار گیرد. بازدهی ۷ درصدی به معنای پرداخت سود نقدی ماهانه نیست. یعنی خریدار عسکه۲ قرار نیست هر ماه مبلغ مشخصی مانند سود سپرده بانکی دریافت کند. این بازدهی در سررسید اوراق و از طریق سازوکار اختیار فروش تعریفشده برای آن معنا پیدا میکند.
با توجه به سررسید سهماهه اوراق، بازدهی ۷ درصدی تقریباً معادل ۲.۳ درصد در ماه است. اگر این نرخ بهصورت ساده سالانهسازی شود، رقمی در محدوده ۲۸ درصد به دست میآید. با این حال، نباید این عدد را با یک سپرده بانکی یکساله با سود قطعی ۲۸ درصد اشتباه گرفت. ساختار، مدت سرمایهگذاری و شیوه محاسبه بازدهی این دو ابزار با یکدیگر متفاوت است.
اگر قیمت سکه افزایش پیدا کند چه اتفاقی میافتد؟
یکی از ویژگیهای مهم عسکه۲ این است که دارایی پایه آن سکه است. بنابراین سرمایهگذار علاوه بر وجود سازوکار حمایتی در سررسید، با بازاری مواجه است که ارزش اوراق آن به سکه مرتبط است.
در چنین شرایطی، سرمایهگذار الزاماً مجبور نیست از اختیار فروش با قیمت اعمال ۱۰۷ میلیون تومان استفاده کند. بسته به شرایط بازار، قیمت اوراق و ضوابط مربوط به تسویه و تحویل، ممکن است نگهداری یا استفاده از سایر روشهای تسویه برای او مناسبتر باشد.
در نتیجه، میتوان ساختار کلی عسکه۲ را اینگونه توضیح داد:
سرمایهگذار در بازاری مرتبط با قیمت سکه حضور دارد و در عین حال در سررسید از یک سازوکار اختیار فروش با قیمت اعمال مشخص برخوردار است. همین ترکیب، عسکه۲ را از بسیاری از ابزارهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت متمایز میکند.
یک نکته مهم درباره سود تضمینشده عسکه۲
در بررسی بازدهی این اوراق باید به یک نکته بسیار مهم توجه کرد: قیمت خرید سرمایهگذار در بازار ثانویه اهمیت زیادی دارد.
فرض کنید قیمت مبنای انتشار اوراق ۱۰۰ میلیون تومان بوده و قیمت اعمال اختیار فروش در سررسید ۱۰۷ میلیون تومان تعیین شده است. اگر فردی همان ابتدا اوراق را در محدوده قیمت مبنا خریداری کرده باشد، محاسبه بازدهی نسبتاً ساده است. اما اگر شخص دیگری مدتی بعد اوراق را در بازار ثانویه با قیمت متفاوتی خریداری کند، بازده واقعی او نیز تغییر خواهد کرد.
بنابراین نمیتوان بدون توجه به قیمت خرید اوراق گفت هر شخصی که عسکه۲ میخرد، در هر شرایطی دقیقاً ۷ درصد نسبت به سرمایه پرداختی خودش سود خواهد کرد. این تفاوت برای سرمایهگذارانی که قصد خرید عسکه۲ در بازار ثانویه را دارند بسیار مهم است.
چرا بانک مرکزی عسکه۲ را منتشر کرده است؟
انتشار اوراق سلف سکه تنها با هدف ایجاد یک گزینه سرمایهگذاری جدید انجام نشده و اهداف سیاستگذاری اقتصادی نیز پشت آن قرار دارد. طلا و سکه در اقتصاد ایران از مهمترین ابزارهای حفظ ارزش دارایی محسوب میشوند. در دورههایی که انتظارات تورمی افزایش پیدا میکند یا بازار ارز با نوسانات شدید مواجه میشود، معمولاً بخشی از سرمایه مردم به سمت خرید دلار، طلا و سکه حرکت میکند.
افزایش شدید تقاضا برای سکه فیزیکی نیز میتواند به افزایش التهاب بازار منجر شود. بانک مرکزی با توسعه ابزارهایی مانند عسکه۲ تلاش میکند بخشی از این تقاضا را از بازار فیزیکی سکه به بازار مالی و رسمی منتقل کند.
به بیان ساده، سیاستگذار میخواهد به سرمایهگذار بگوید اگر هدف شما سرمایهگذاری روی سکه و قرار گرفتن در معرض تغییرات قیمت آن است، الزاماً نیازی نیست سکه فیزیکی خریداری و نگهداری کنید؛ میتوانید از یک ابزار بورسی برای این منظور استفاده کنید.
چرا برای عسکه۲ بازدهی ۷ درصدی در نظر گرفته شده است؟
اگر اوراق سلف سکه هیچ مزیت اضافهای نسبت به خرید مستقیم سکه نداشت، ممکن بود بسیاری از سرمایهگذاران همچنان خرید سکه فیزیکی یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری را ترجیح دهند. به همین دلیل وجود سازوکار حداقل بازدهی میتواند جذابیت عسکه۲ را افزایش دهد.
بازدهی ۷ درصدی در یک دوره سهماهه، از نظر نرخ ساده ماهانه در محدوده ۲.۳ درصد قرار میگیرد. در نتیجه این ابزار میتواند در مقایسه با برخی گزینههای دارای بازده ثابت، برای بخشی از سرمایهگذاران جذاب باشد. از طرف دیگر، دارایی پایه این اوراق سکه است. بنابراین سرمایهگذار با ابزاری روبهرو است که ویژگیهای بازار طلا را با یک سازوکار حمایتی در سررسید ترکیب میکند.
آیا با عسکه۲ میتوان سکه فیزیکی دریافت کرد؟
یکی دیگر از ویژگیهای مهم اوراق سلف موازی استاندارد سکه این است که سرمایهگذار صرفاً به تسویه نقدی محدود نیست.
بر اساس شرایط تعیینشده برای این اوراق، امکان تحویل فیزیکی سکه در سررسید نیز پیشبینی شده است. البته دریافت فیزیکی سکه تابع مقررات، زمانبندی و شرایط اعلامشده برای تحویل خواهد بود. وجود امکان تحویل فیزیکی باعث میشود ارتباط میان این اوراق و دارایی پایه آن یعنی سکه واقعی ملموستر باشد.
عسکه۲ را از کجا میتوان خرید؟
عسکه۲ در بستر بورس ایران معامله میشود و از طریق کارگزاریهای بازار بورس مانند کارگزاری پیشرو میتوانید آنها را خرید و فروش کنید. همچنین معاملات این اوراق صرفاً محدود به زمان عرضه اولیه نیست و وجود بازار ثانویه به سرمایهگذاران اجازه میدهد اوراق را مطابق مقررات در بازار خرید و فروش کنند.
این ویژگی اهمیت زیادی دارد، زیرا عسکه۲ را از قراردادی که صرفاً باید تا سررسید نگهداری شود، به یک ابزار مالی قابل معامله تبدیل میکند. البته سرمایهگذاران پیش از خرید باید شرایط معاملاتی، قیمت روز اوراق، فاصله تا سررسید، قیمت سکه در بازار و قیمت اعمال اختیار فروش را بررسی کنند.
جمعبندی
عسکه۲ را میتوان یکی از تلاشهای جدید برای توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر طلا در بازار سرمایه ایران دانست. این اوراق به سرمایهگذاران اجازه میدهد بدون خرید و نگهداری مستقیم سکه فیزیکی، از طریق یک بازار رسمی روی دارایی مرتبط با سکه سرمایهگذاری کنند.
ویژگی مهم عسکه۲، وجود اختیار فروش با قیمت اعمال ۷ درصد بالاتر از قیمت کشفشده هنگام انتشار در سررسید سهماهه است. در کنار آن، امکان معامله در بازار ثانویه و دریافت فیزیکی سکه در سررسید نیز برای این ابزار پیشبینی شده است. از دید بانک مرکزی نیز عسکه۲ میتواند کارکرد دیگری داشته باشد؛ انتقال بخشی از تقاضای سرمایهگذاری از بازار فیزیکی طلا و سکه به بازار مالی رسمی و در نتیجه کمک به مدیریت نقدینگی و کاهش فشار تقاضا در بازار فیزیکی.
با این حال، سرمایهگذاران باید میان «۷ درصد بالاتر بودن قیمت اعمال اختیار فروش نسبت به قیمت مبنای انتشار» و «۷ درصد سود قطعی برای هر خریداری» تفاوت قائل شوند. بازده واقعی هر سرمایهگذار به قیمت خرید اوراق نیز بستگی دارد و بهخصوص برای افرادی که عسکه۲ را در بازار ثانویه خریداری میکنند، این مسئله اهمیت زیادی دارد.
در مجموع، عسکه۲ را میتوان ابزاری میان بازار سنتی سکه و بازار مدرن مالی دانست؛ ابزاری که امکان سرمایهگذاری روی سکه را در محیط بورس فراهم میکند و در عین حال، سازوکاری برای تعیین حداقل ارزش تسویه در سررسید در اختیار سرمایهگذار قرار میدهد.
در پایان شما را دعوت میکنیم تا ویدئوی آموزشی کوتاه مربوط به عسکه2 را مشاهده کنید. ویدئویی که در آن به زبان ساده در مورد این قرارداد اطلاعات جامع و کاملی در اختیار شما قرار خواهد گرفت.
ثبتنام در چارتیکس و دریافت اشتراک رایگان
سوالات متداول در مورد عسکه2
۱. عسکه۲ چیست؟
عسکه۲ نماد اوراق سلف موازی استاندارد سکه است که بانک مرکزی از طریق بورس کالا عرضه کرده است. ارزش این اوراق به سکه تمام بهار آزادی وابسته است و سرمایهگذاران میتوانند بدون خرید، نگهداری و نگرانی از اصالت سکه فیزیکی، روی قیمت سکه سرمایهگذاری کنند.
۲. سود یا حداقل بازدهی ۷ درصدی عسکه۲ چگونه محاسبه میشود؟
در سررسید سهماهه، قیمت اعمال اختیار فروش ۷ درصد بالاتر از قیمت کشفشده در زمان انتشار اوراق تعیین میشود. بنابراین اگر قیمت سکه کاهش یابد، دارنده اوراق میتواند از این سازوکار استفاده کند؛ اما بازده واقعی هر فرد به قیمت خرید اوراق بستگی دارد.
۳. آیا عسکه۲ سود نقدی ماهانه پرداخت میکند؟
خیر. بازدهی ۷ درصدی به معنی پرداخت سود ماهانه مانند سپرده بانکی نیست. این بازدهی در سررسید سهماهه و از طریق اختیار فروش تعریفشده برای اوراق محقق میشود.
۴. آیا خرید عسکه۲ در بازار ثانویه نیز ۷ درصد سود قطعی دارد؟
خیر، لزوماً چنین نیست. نرخ ۷ درصد بر مبنای قیمت انتشار اوراق و قیمت اعمال اختیار فروش محاسبه میشود. افرادی که اوراق را در بازار ثانویه با قیمت متفاوتی میخرند، ممکن است بازدهی کمتر یا بیشتری نسبت به سرمایه پرداختی خود داشته باشند.
۵. آیا امکان دریافت سکه فیزیکی در سررسید اوراق عسکه۲ وجود دارد؟
بله. طبق شرایط اعلامی اوراق، سرمایهگذار میتواند در سررسید و با رعایت مقررات، زمانبندی و ضوابط تحویل، سکه فیزیکی دریافت کند.
۶. ساعات معاملاتی عسکه۲ در چه بازهای است؟
نماد عسکه۲ از ساعت 12:00 الی 18:00 از شنبه تا چهارشنبه قابل معامله میباشد.
۷. قیمت لحظهای و نمودار عسکه۲ را از کجا مشاهده کنیم؟
برای مشاهده آخرین قیمت و چارت نماد عسکه۲، از پلتفرم چارتیکس استفاده کنید که قیمتهای دقیق و ابزارهای تحلیلی پیشرفته مانند مولتی چارت، اندیکاتورهای سفارشی و هشدارهای قیمتی را ارائه میدهد.
۸. آیا خرید عسکه۲ بهصرفه است؟
خرید عسکه۲ به عوامل متعددی بستگی دارد و «حداقل بازدهی ۷ درصدی» بهتنهایی برای تصمیمگیری کافی نیست. باید قیمت فعلی اوراق، قیمت سکه، قیمت اعمال اختیار فروش، مدت تا سررسید و انتظارات بازار بررسی شود. در بازار ثانویه نیز سرمایهگذار باید حداقل بازده واقعی خود را محاسبه کند.
